Van bevrijding tot Bevrijdingsdag: Borsele herdenkt en viert

Borsele - Tijdens de herdenking in Heinkenszand bij de herinneringsplaquette op het Van der Biltplein, zong Cees Oreel het nummer The Willing Conscript van Tom Paxton uit 1965. Hij diende zelf twintig jaar bij het Korps Mariniers. De regel “You must give me lessons, sergeant, for I’ve never killed before’’ kwam meerdere keren terug. In sobere uitvoering, alleen met zijn akoestische gitaar, kwam de kritiek op de ontmenselijking van oorlog des te harder binnen. 

Kinderburgemeester Rossel Hussein hield een indrukwekkende toespraak over vrijheid. Sinds 9 jaar woont zij met haar familie in Nederland. De Koerdische familie is gevlucht uit Syrië. ‘‘In Syrië kennen wij geen Bevrijdingsdag omdat wij Koerden niet vrij zijn,’’ zei Hussein. Ze benadrukte dat het goed is om met ‘‘woorden te vechten; discussiëren is goed.’’ Ook benadrukte ze hoe belangrijk vrijheid in Nederland en Borsele voor haar persoonlijk zijn en waarom dat gekoesterd moet worden. 

Burgemeester Gerben Dijksterhuis stond onder andere stil bij het belang van erfgoed en herinneringen in het landschap en noemde onder meer Stichting Bunkerbehoud, die in Borsele bunkers restaureert en toegankelijk maakt. Volgens hem gaat het niet alleen om behoud, maar ook om betekenis geven aan dat erfgoed. Muziekvereniging Euterpe verzorgde de muzikale omlijsting; Scouting Heinkenszand verzorgde de kransen en bloemen.

De herdenking verwees ook naar de bevrijding van de gemeente Borsele in het najaar van 1944. Canadese en Schotse troepen trokken toen via Zuid-Beveland richting Walcheren. Dorpen als Baarland en Hoedekenskerke kregen zwaar vuur te verduren, met meerdere burgerslachtoffers. Vanuit Heinkenszand begon de aanval op de Sloedam, een beslissend moment in de Slag om de Schelde en het begin van de bevrijding van Walcheren.

5 mei nationale feestdag

De Nationale Dodenherdenking op 4 mei en Bevrijdingsdag op 5 mei zijn nauw verbonden met de gebeurtenissen in de laatste oorlogsmaanden. Terwijl in Lüneburg op 4 mei 1945 de Duitse troepen in Noordwest-Europa capituleerden, werden in Nederland een dag later in Wageningen de afspraken voor de Duitse overgave verder uitgewerkt. Sinds 1946 is 5 mei daarom de dag waarop Nederland de bevrijding viert, al werd pas in 1990 vastgelegd dat het een jaarlijkse nationale feestdag is. 

Bevrijdingsdag wordt sinds 1946 op 5 mei gevierd, de dag waarop in Wageningen de capitulatieafspraken met de Duitse bezetter werden uitgewerkt. In de beginjaren viel de viering soms op een andere datum en vanaf 1958 gebeurde dat zelfs maar eens in de vijf jaar. Pas in 1990 werd 5 mei officieel een jaarlijkse nationale feestdag.

Dat betekent niet dat iedereen automatisch vrij is. In veel cao’s is afgesproken dat 5 mei alleen in lustrumjaren een vrije dag is. Overheidsmedewerkers hebben doorgaans wél vrij, mits de dienst het toelaat. Toch krijgen steeds meer werknemers Bevrijdingsdag wél als betaalde vrije dag. Inmiddels is dat in dertien procent van de cao’s vastgelegd, schrijft Het Financieele Dagblad op basis van cijfers van werkgeversvereniging AWVN, die betrokken is bij het merendeel van de cao-onderhandelingen in Nederland.

Bevrijdingsfestival Zeeland

In heel Zeeland worden activiteiten georganiseerd. Van vrijheidsmaaltijden tot muziekoptredens in Vlissingen. Traditiegetrouw brengt een team van zestien hardlopers vanuit Wageningen, stad der bevrijding, in estafette het bevrijdingsvuur naar Vlissingen. Dat is een afstand van 212 kilometer. 

‘‘Op 4 mei rond de klok van 18.30 uur vertrekken we bij de Timmerfabriek in Vlissingen per touringcar naar Wageningen,’’ liet de organisatie weten. ‘‘Daar begint de ruim zestien uur durende estafette terug naar Vlissingen om middernacht. We vinden het prachtig dat dit evenement volledig mogelijk wordt gemaakt door vrijwilligers en sponsoren.’’

Net als in 2025 zijn de hardlopers ook dit jaar live op de voet te volgen via een GPS-tracker. Op Bevrijdingsfestival Zeeland ziet u het volledige programma vandaag.