Rubriek Goes Gezien door Arends Oog: Vier oranjebomen en een raadsel

Het is eind april-begin mei, dus weer volop koningshuistijd. Een mooi moment om het fenomeen oranjebomen te beschouwen. Weet u hoeveel van deze bomen de stad Goes telt en waar ze staan? Het zou me verbazen als iemand het antwoord op beide vragen weet. Voor alle anderen volgen hier de antwoorden.

Door Arend van der Wel

‘‘Het zijn er vier, netjes verspreid over de binnenstad. We wandelen ze allemaal even langs. Om te beginnen de Wilhelminaboom aan de Westwal, schuin tegenover de vroegere ambachtsschool. Deze winterlinde is tijdens een driedaags feest in 1898 geplant, toen Wilhelmina de troon besteeg. Vier jaar later meldt de Goesche Courant dat het hekje rond de boom is losgerukt, door ‘laffe baldadigheden’. In 1922 wordt in de gemeenteraad gemeld dat het bordje bij de boom verdonkeremaand is. 

En nu, anno 2026, is het bordje alleen wat verbogen; we lijken vooruit te gaan. Vanwege het opschietende groen dat de vele laaghangende takken momenteel raakt, is de stam nauwelijks te zien. De foto zou dus alleen maar groen zijn, als het toevallig niet de Zero Waste-week was geweest. De fotograaf prees zich gelukkig met de kleurige bakfiets die meeging met een ploeg vrijwilligers die het zwerfvuil te lijf ging, ook bij de Wilhelminaboom.

Direct na de geboorte van prinses Juliana in 1909 gingen er stemmen op in de gemeenteraad om vlakbij de Wilhelminaboom ook een Julianaboom te planten. In 1945 lezen we over beide bomen in de toen nog prille PZC een bericht dat ons voor een raadsel stelt. Beide bomen zijn in de oorlog door NSB’ers ‘weggenomen’, maar na de oorlog werden ze ‘in hun kringhuis opgespoord’. NSB’ers die volgroeide oranjebomen niet omhakken, maar uitgraven en ze bewaren… ik zie het niet zo voor me. De krant meldt echter onverdroten dat de Wilhelminaboom is herplaatst aan de Westwal en de Julianaboom, een prachtige plataan, op het Rimmelandplein. En daar staat-ie nog. De boom wordt op negentig jaar oud geschat, dus als de boom inderdaad in 1909 is geplant, wordt ons raadsel daarmee alleen maar groter. 

Nummer drie is de Beatrixboom, bij de zuidelijke toegang van de Oostwal, vlakbij de Stenen Brug. Deze linde staat er vermoedelijk sinds 1988, toen koningin Beatrix 50 jaar werd en een landelijke actie ervoor zorgde dat Nederland ineens heel veel Beatrixbomen telde. Helemaal aan het andere eind van het wandelpad over de Oostwal, vlakbij de Wilhelminabank, vinden we de vierde oranjeboom en die is nog niet zo markant als de andere drie. Want deze Willem-Alexanderboom, ook weer een linde, is hier pas wortel gaan schieten in 2013, toen de kroonprins koning werd. Deze boom wijkt ook op een andere manier af, omdat het een geschenk was van de herensociëteit Van Ongenuchten Vrij, aldus het bordje. 

Geen Amalia-acacia in Goes, dus. Maar omdat een oranjeboom niet alleen bij de geboorte geplant kan worden, maar ook bij de kroning, een regeringsjubileum of het behalen van een mooie leeftijd, kan het natuurlijk altijd nog. Het fenomeen oranjebomen lijkt mij toch wat op zijn retour in onze maatschappij. De afnemende aandacht van de media ervoor en onze onwetendheid - zie het begin - zeggen misschien ook wel wat. Een stoute vraag daarbij is of het koningshuis ‘hun’ bomen zal overleven. Laten we in ieder geval vooral bomen blijven planten. Gewoon, zonder bordje, dat scheelt in het onderhoud.’’