Doodgaan in vroegere tijden

Tegenwoordig gaan we veel opener met de dood om. Maar hoe was het vroeger? Als je mensen er naar vraagt dan was er een ‘zwijgcultuur’. Over de dood werd niet gesproken.

Marjan de Koster (1949) uit Rilland verloor als 12-jarig kind haar moeder Jacomina Quakkelaar (1914-1962) aan leukemie. Ze heeft nog een brief die haar vader Gerard de Koster (1913-1964) op 1 juli 1962, enkele weken voor het overlijden, naar zijn familie stuurde. Op dat moment lag haar moeder in ziekenhuis St. Joanna te Goes. “De dokter was nog al tevreden geweest vanmorgen. Deze week de huisdokter nog gesproken en die zei dat er van haar ziekte twee soorten zijn. De ene werkt snel en er is niets aan te doen, de andere werkt langzaam en is veel aan te doen. Drie weken geleden dachten wij dat het de snelwerkende variant was en gaven we haar nog hoogstens 14 dagen te leven. Nog steeds weet ze zelf niet hoe erg ze geweest is, en kan ik dit gelukkig nog al goed verborgen houden voor haar.” 

Verderop: “Van de week heeft ze tweemaal bloed gehad, in totaal al vijf liter, maar het gaat nu met steeds grotere tussenpozen. Ze ligt nu ook veel rustiger op een kamertje met zijn drieën. De zaal was veel te druk voor haar. De dokter had gisteren tegen haar gezegd dat ze er nog lang zou moeten blijven, maar dat vind ze zelf ook niet erg. Ze zei: ‘Ze moeten me nu maar houden tot ik helemaal beter ben.’ Van de week juffrouw Moerdijk nog gesproken in Bath, en die vertelde nog dat haar man ook aan een bloedziekte was overleden. Hij is maar drie weken ziek geweest. Ik zei: ‘Ze is al een week of tien ziek.’ Al met al gaat het beter dan we durfden hopen, zonder nu direct een hoerastemming aan te heffen.” 

Nog een vermanend woord van Gerard aan zijn familie: “Je schrijft haar maar eens, als je maar niets van haar ernstige ziekte laat merken.” 

Aan het eind van deze maand op 30 juli 1962 overleed Jacomina de Koster-Quakkelaar op de leeftijd van 48 jaar in het ziekenhuis St. Joanna te Goes.

Frits de Kaart