Rubriek Goes Gezien: Een panorama op de grond

Deze kleindochter is geboren en tot nu toe getogen in Goes. Ze kent de weg in haar stad goed, maar hier is ze – ook tot haar eigen verbazing – nog nooit geweest. En dat geldt vast voor meer mensen. ‘Wat een leuke plek!’, zegt ze. Even vóór deze foto had ze over de rand van het rondlopende muurtje gekeken en een prachtige vijver met waterlelies ontdekt. En nu moet er onderzocht en gepuzzeld worden, want wat ligt daar nu allemaal op de grond?

Door Arend van der Wel

We zijn op het Bastion, halverwege de Mattheus Smallegangesbuurt. Bastion is een straatnaam, er wonen sinds 1983 mensen. Begin jaren ’80 werd deze wijk gebouwd met als naam Nivo’s, verwijzend naar alle hoogteverschillen in die wijk. Die naam, in jarentachtigspelling, is niet levensvatbaar gebleken. Maar het wijkje zelf wel! Het is leuk om er vanaf de Sint Maartenbrug eens doorheen te dwalen richting de molen. Alleen al omdat het historische grond is. De straat met de misleidende naam Mattheus Smallegangesbuurt is gebouwd op de voormalige stadswallen van Goes en de Rozemarijnstraat daar is ook wat hoger omdat het lang geleden een dijk(je) was. Veel huizen staan op de plek waar vroeger de binnen- of achterhaven was, ook een straatnaam daar. En het Bastion ligt op de plek waar een bastion of bolwerk was, een stuk stadsverdediging waar waarschijnlijk kanonnen stonden. Al is een echt bastion hoekiger, groter en meer uitstekend. De ronde muur op de foto komt overeen met de vorm van de stadsmuur op deze plek zoals getekend op oude plattegronden van Goes.

Sinds 1998 ligt in de bestrating van het Bastion het kunstwerk ‘Panorama’ van Teja van Hoften. En dat heeft nu alle aandacht van mijn kleindochter. Ze heeft op school bij aardrijkskunde haar eigen provincie al gehad en dat komt goed uit. De zes vlakken van brons geven namelijk elk een typerende grondafdruk in de omgeving van Goes weer. Ze kijkt en voelt. Schorren of slikken, makkie. Mosselen of oesters, allebei dus, duidelijk. Een appel, o ja boomgaarden, check. De volgende bronzen plaat is lastig: ‘Hooi?’ Nee, bloemetjes op de binnendijken in de Zak. ‘Oké’. Dan een strand met schelpjes, maar ook met fossielen (‘Hé, een haaientand!’), weer check. Ten slotte de grove stenen onderaan een grote dijk, ook duidelijk. Klaar!

In het midden van de zes segmenten ligt een rond bronzen plaatje met daarin geschreven de plek en de afstand vanaf Goes, variërend van viereneenhalve (Sas) tot zestien kilometer (Kaloot). Het mooie is dat de zes platen precies in de goede richting liggen. Als je bij helder weer hier heel hoog – verheven boven alle bouwsels – zou staan, zou dit al ronddraaiend je panorama zijn. Daarmee is de titel van het kunstwerk verklaard. De maker zegt er zelf over, op haar website: ‘Als beschouwer sta je in het midden van de cirkel. Je kijkt om je heen en word je bewust van de omgeving van Goes. Zoals bij elk panorama wordt de verte dichterbij gehaald. Alleen nu niet door het grootse uitzicht, maar door je te richten op details waardoor je eigenlijk jezelf verplaatst en ook echt aanwezig bent op die bepaalde plek.’

Die zelfverplaatsing lukte bij mijn kleindochter lang niet overal, maar ze vond het geweldig. Thuisgekomen vertelde ze dus niet dat ze op de bloemdijken van Nisse of bij de mossel- en oesterbanken bij Yerseke was geweest. Ze zei: ‘Ik was met opa op het Bastion!’ Haar familie: ‘Huh?!’